Najaarsseminar De Adviseur en Integriteit

Geaccrediteerde PE-punten: 2 PE-punten E1 Persoonlijke ontwikkeling van ondernemer en bedrijf, 1 PE-punten E3 Bedrijfsovername en 1 PE-punt adviesvaardigheid

Integriteit betekent dat je eerlijk en oprecht bent, je aan je afspraken houdt en handelt volgens je ethische normen en waarden. Het wordt vaak samengevat als 'doen wat je zegt' en 'het goede doen, ook als niemand kijkt'. Maar praten we over ethische normen en waarden dan is er meteen een discussiepunt, want de één ziet bijvoorbeeld opportunisme als een must om je plek in te nemen in onze wereld en de ander krijgt er koude rillingen van. Dichter bij huis horen we nog wel eens de uitspraak "je kunt niet groen doen, als je rood staat", maar staat dat dan weer niet haaks op de agrarische activiteit die sowieso doorweven is met het samenwerken met moeder natuur of is dat onderhevig aan het ondernemerschap van de boer. En beleven andere maatschappelijke partijen dat hetzelfde?
Hoe dan ook: de VAB heeft zich sinds haar oprichting in 1997 ingezet om kennis, vaardigheden en ook integriteit bij de leden en in de agrarische advisering te stimuleren. Daarmee zijn we de erkende beroepsorganisatie geworden en daarmee streven we ernaar dat elke boer en tuinder in de toekomst met vertrouwen kiest voor een adviseur van de VAB.

Integriteit: op zoek naar de Socrates in onszelf

Dit jaar is de keynotespreker Remko van Broekhoven, die ons meeneemt in het thema: "adviseur en integriteit" en de vraag: "Wat is dat … integer adviseren?" Als filosoof vindt Remko dit in het ultieme rolmodel: Socrates. In zijn keynote vertelt hij wat deze filosofische verschaffer van - vaak ongevraagde en ongewenste - adviezen juist zo integer maakt en wat je als adviseur van hem kunt leren. Ofwel: een bestaan als steekvlieg, het luisteren naar je innerlijke stem en vragen die soms wel en soms ook helemaal niet resulteren in antwoorden.
Meer weten over Remko? Laat dan wellicht een dit artikel van hem je inspireren De kans die deze crisis biedt.

Break out sessies

Adviseren vanuit de natuur
Agrariërs werken dagelijks mét de natuur. Maar zit die natuur ook aan de keukentafel, wanneer beslissingen worden genomen over de toekomst van het bedrijf? Welke rol heeft de adviseur daarin? Steeds vaker realiseren we ons dat een waterloop niet zomaar een waterloop is en een boom niet zomaar een boom. Ecosystemen vervullen functies waarvan we afhankelijk zijn en spelen een steeds grotere rol in maatschappelijke en economische vraagstukken. Bor Borren is ecologisch landschapsontwerper, zelfstandig adviseur en VAB-lid. Vanuit zijn praktijk neemt hij je mee in een andere manier van kijken. Niet door de natuur op nummer één te zetten, maar door haar te zien als het systeem waarbinnen wij als mens en ondernemer functioneren. De natuur is daarmee niet een belanghebbende, maar de basis van bestaan. Centrale vraag is: hoe kunnen we beter samenwerken met de natuur? Niet over wie gelijk heeft, maar over wat op de lange termijn werkt vóór agrariër én leefomgeving. Vanuit bewustwording, systeemdenken en het zoeken naar oplossingen die passen bij de praktijk. Soms met grote stappen, vaker met kleine. Juist die kleine veranderingen kunnen een groot verschil maken. 

Veilig buitengebied, samen te bouwen aan vertrouwen
De krant kopt geregeld dat er weer een drugslab, hennepkwekerij of cocaïnewasserij in een schuur of loods in het buitengebied is opgerold. Inmiddels weten we dat veel agrarisch ondernemers worden benaderd door criminele netwerken met het doel om in het buitengebied onder de radar te blijven; maar liefst één op de vijf boeren en tuinders in Noord Brabant en Zeeland wordt benaderd, waarbij men het aanbod niet vertrouwt. Daarnaast blijkt uit onderzoek uit 2025 dat twee op de drie boeren weet heeft van locaties in het buitengebied waar mogelijk sprake is van druggerelateerde praktijken. Dit soort cijfers waren reden voor het inzetten van een vertrouwenspersoon veilig buitengebied vanuit de ZLTO. Deze vertrouwenspersoon, Femke van de Plas, zal de aanwezigen inzichten meegeven ten aanzien van:

• aard en omvang van ondermijnende (drugs)criminaliteit, waaronder de wijze waarop criminele netwerken in het buitengebied opereren;
• dilemma’s die in dit kader spelen bij ondernemers, bewoners en erfbetreders;
• handelingsperspectief.

Integriteit en imago schade
Kennen we het nog? De term die de Duitsers aan de Nederlandse tomaat gaven (die Wasserbombe). Decennia lang heeft het de export naar dat land dwars gelegen. Dichter bij de adviespraktijk, zijn de verhalen over mestfraude uit het MINAS tijdperk nog niet geheel weg en is mestfraude iets dat ook nu nog voorkomt. De ene keer is er sprake van niet naleving van de regels door verwarring, maar er zijn ook gevallen die een ernstiger aard kennen. Hoe kan dat toch? En belangrijker: hoe kunnen juist adviseurs hier een rol in spelen om middels integriteit sectorale imago schade hierin uit te bannen? Het Ministerie van LVVN werkt aan het mestbeleid, waar het primaire doel is om de waterkwaliteit in Nederland te verbeteren. Daarbij speelt toezicht en handhaving een belangrijke rol. Daarom gaan zij graag in gesprek met de VAB en haar leden en zijn zij benieuwd naar de ervaringen van adviseurs uit de praktijk. Waar lopen zij tegenaan? Welke vragen leven er en waar is behoefte aan meer duidelijkheid?

Samenwerken in financiering
Innovaties, transities; agrarische ondernemen gaat gebruikelijk gepaard met een passende financiering en die is behoorlijk aan verandering onderhevig in de laatste jaren, alsmede komen er steeds meer voorwaarden bij die vanuit beleidsmatige eisen, maatschappelijke wensen en met name op locatie situatie worden bepaald. De bank speelt in het financieren nog altijd een hoofdrol en de agrarische ondernemer is er bij gebaat dat de financieel specialist en zijn andere erfbetreders elkaar vinden in een gezonde samenwerking. Die samenwerking begint met een integere opstelling van alle betrokkenen rondom die keukentafel. In deze break out sessie vertellen Pierre Berntsen en Harm Folkers (ABN AMRO) over de veranderende financiering, de voorwaarden die hierbij zijn gaan gelden, hoe dit doorwerkt naar de keukentafel en welke rol (diverse) adviseurs hebben in het helpen de financiering "rond" te krijgen, hierin kunnen oppakken.

Eerlijk en open gesprek in het familiebedrijf
Als adviseur begeleid je complexe trajecten rondom bedrijfsovername, samenwerking of toekomstontwikkeling. Daarbij gaat de aandacht al snel uit naar juridische, fiscale en financiële vraagstukken. Maar de meeste uitdagingen ontstaan niet op papier, maar aan de keukentafel en in de bedrijfsvoering. In familiebedrijven spelen verwachtingen, emoties, familieverhoudingen en verschillende toekomstbeelden een minstens zo grote rol als cijfers en contracten. Toch worden niet altijd alle betrokkenen even goed betrokken of geïnformeerd. In deze interactieve workshop wordt stilgestaan bij de rol van de adviseur als begeleider van gesprekken tijdens verschillende trajecten. Hoe zorg je ervoor dat alle relevante stemmen en belangen aan tafel komen? Doe je aannames of voer je een gesprek waarin ruimte ontstaat voor verschillende perspectieven, belangen en ambities? En hoe voorkom je dat onuitgesproken verwachtingen later uitgroeien tot conflicten? In deze workshop worden praktische handvatten voor het voeren van open en inclusieve gesprekken verkend, zodat besluiten niet alleen zakelijk verstandig zijn, maar ook gedragen worden door de mensen die ermee verder moeten en recht doen aan ieders inzet en belang. Want een toekomstbestendig familiebedrijf begint niet met de perfecte constructie, maar met het goede gesprek. Met Helma Vermüe-Joziasse (Melkveehouder en LTO Vrouw en Bedrijf).

Ondernemen als CEO
Een agrarisch ondernemer krijgt tegenwoordig een grote diversiteit aan adviseurs over de vloer, die allemaal hun eigen expertises hebben. Net als in het gemiddelde MKB-bedrijf, hoort tussen die specialiteiten een bepaalde consensus te heersen, wil de boer er uiteindelijk mee vooruit kunnen en er een vertrouwd gevoel bij krijgen. In dat MKB werkt met meestal met een MT-overleg (Management Team). In de agrarische sector de traditie om één voor één die adviseurs aan de keukentafel uit te nodigen. Wat is wijsheid? Jan-Willem Bakhuis (melkveehouder) weet er vanuit zijn dagelijkse praktijk alles van en deelt graag de ervaringen met hoe hij adviseurs in een MT samenbrengt om de doelstellingen op zijn melkveehouderij te realiseren.